Waar staan we op financieel gebied

Financieel vertrekpunt

De Kadernota 2026 is het financiële vertrekpunt voor deze programmabegroting. Die nota liet onderstaand meerjarenperspectief zien.

Voor het opstellen van de begroting 2026 diende de Kadernota 2026 als basis. Op basis van de nieuwe uitgangspunten hebben we de begroting opgesteld. De stelposten voor indexering en de groei van Diemen hebben we verdeeld, de afschrijvingslasten en financieringskosten van het geactualiseerde meerjareninvesteringsplan zijn doorgerekend en de toerekening van de personeelskosten is geactualiseerd.

Tevens zijn alle ontwikkelingen en ambities uit de Kadernota 2026 verwerkt. Na vaststelling van de kadernota hebben zich nog nieuwe ontwikkelingen voorgedaan. Deze zijn opgenomen bij het opstellen van de begroting 2026. Verderop in dit hoofdstuk maken we de gewijzigde en nieuwe beleidsvoorstellen met een financieel effect inzichtelijk.

De verwerkingen van de ontwikkelingen en ambities leiden tot onderstaand geactualiseerd meerjarenperspectief 2026 - 2029.

Uit bovenstaand overzicht blijkt voor alle jaren een positief structureel saldo. Het incidenteel negatieve saldo in 2026 verrekenen we met de Algemene Reserve.

Vanaf 2028 verbetert het structurele saldo door het wegvallen van de jaarlijkse dotaties aan de onderhoudsvoorzieningen (+/+ € 2,9 miljoen).

Ondanks dat we weten dat de realisatie van het zwembad na 2029 zal zijn, willen we in de sturing op het meerjarenperspectief rekening houden met de extra lasten die hieruit voortvloeien. Daarom zien we in 2029 het positieve saldo teruglopen. We houden vanaf 2029 rekening met de afschrijvingslasten voor de bouw van een nieuw sportcentrum en zwembad (-/- € 1,5 miljoen). Ook houden we in het perspectief rekening met de afbouw van de compensatieregeling als gevolg van de herverdeling van het Gemeentefonds. Vanaf 2027 verwachten we jaarlijks € 450.000 minder inkomsten te ontvangen. Dit loopt op tot totaal € 3,2 miljoen minder inkomsten.

Niet zichtbaar in het getoonde perspectief maar wel van belang voor de financiële ruimte na 2029 is dat vanaf 2030 de afschrijvingslasten van de investeringen in de openbare ruimte mee gaan tellen. De afschrijvingslasten hebben een oplopend negatief effect op het structurele meerjarenperspectief.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

De risico's en de berekening van het weerstandsvermogen hebben we geactualiseerd. De risico's met structurele gevolgen blijven extra onze aandacht houden. In de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' hebben we de belangrijkste risico's opgenomen. Onderstaand treft u de structurele en incidentele weerstandsratio's met een korte toelichting.

De structurele weerstandsratio geeft een iets vertekend beeld. De berekening van de structurele weerstandsratio is namelijk gebaseerd op het structurele begrotingssaldo van 2026 en niet op de saldi van latere jaren. De ratio van 'Uitstekend' staat onder druk.

Met name de inkomsten vanuit het Rijk vormen een groot risico. Ook de risico's van de 'open-einde' regelingen binnen het sociaal domein en de bijstand blijven bestaan. Anticiperend hierop hebben we in de Kadernota 2026 alvast rekening gehouden met de afbouw van de compensatieregeling van het Gemeentefonds (-/- € 450.000 per jaar) en is een structurele stelpost opgenomen voor de kosten van jeugdzorg (€ 500.000).

Bij de Kadernota 2026 hebben we ook de Notitie beweegbaar budget aangeboden. Deze notitie geeft inzicht waar ombuigingen en besparingen mogelijk zijn. De geactualiseerd notitie zullen we gelijktijdig met de Kadernota 2028 aanbieden.

De incidentele weerstandsratio wordt voornamelijk beïnvloed door grondexploitaties. De snelle ontwikkelingen en de grote geldstromen die binnen de grondexploitaties omgaan, maken een groot deel uit van de incidentele risico's. Om deze risico's op te vangen is een aparte reserve en voorziening Grondzaken ingesteld.

De Algemene reserve en de Reserve grondzaken zijn voor het opvangen van de incidentele risico's. Daarbij aangetekend dat de Reserve Grondzaken alleen ingezet kan worden voor de risico's binnen de grondexploitaties. Het incidenteel weerstandsvermogen is ruim toereikend.

Lokale lastendruk

De sturing op de lokale lastendruk vindt plaats bij vaststelling van de begroting. De uitwerking van de begrotingskaders verwerken we in onze belastingverordeningen. De belastingverordeningen 2026 worden volgens planning in de gemeenteraadsvergadering van december 2025 vastgesteld.

Na vaststelling van de begroting 2026 en de belastingverordeningen 2026 zullen we de Nota lokale heffingen actualiseren en aanbieden aan de raad.

In de kadernota stelden we voor alle belastingen en tarieven met 2,1% te indexeren. Uitzondering daarop is de OZB-opbrengst voor woningen.

OZB-tarief voor woningen

De OZB-aanslag voor een gemiddelde woning is met 5,0% verhoogd. Reden hiervoor is dat er de afgelopen jaren een stevige inflatie heeft plaatsgevonden. De inflatie is niet meegenomen in de indexering van het OZB-tarief. In 2025 hebben we daar voor het eerst een inhaalslag gemaakt. Ook voor 2026 stellen wij voor deze inhaalslag door te zetten. Dit doen we alleen voor het OZB-tarief voor woningen. Het OZB-tarief voor woningen behoort nog steeds binnen de top 20 van laagste tarieven van alle gemeenten.

Onderzoek kostendekkenheid

In 2024 heeft een onderzoek naar de kostendekkendheid van onze leges plaatsgevonden. Uit het onderzoek bleek dat wij conform de wetgeving handelen. De transparantie van het doorrekenen van kosten kan verbeterd worden. Dit hebben we bij het opstellen van deze begroting ter harte genomen. In de paragraaf Lokale heffingen maakten we al inzichtelijk welke kosten toegerekend worden naar de kostendekkende tarieven. Nu is ook inzichtelijk gemaakt welke kosten eventueel extra toegerekend kunnen worden. Daarnaast is binnen de legesverordening kritisch gekeken naar de toerekening van uren.

In de paragraaf 'Lokale heffingen' is terug te lezen wat de tariefswijzigingen voor effecten hebben op de lastendruk voor éénpersoons- en meerpersoonshuishoudens.

Autonome en nieuwe ontwikkelingen

Onderstaand treft u een overzicht van alle autonome en nieuwe ontwikkelingen in de begroting 2026 met een financieel effect. Grotendeels komen deze overeen met de ontwikkelingen zoals opgenomen in de Kadernota 2026. Gewijzigde en toegevoegde ontwikkelingen ten opzichte van de Kadernota 2026 zijn gekenmerkt met een '@'.

De ontwikkelingen vloeien voort uit de opgaven van het Rijk en de ambities in het coalitieprogramma 'Diemen met elkaar en voor elkaar'. Een toelichting op de ontwikkelingen vindt u terug in de programma's.